Eén van de eerste vragen bij elke overheidsopdracht: valt dit boven of onder de Europese drempel? Het antwoord bepaalt welke procedure van toepassing is, welke termijnen gelden en of de opdracht op TED moet worden gepubliceerd. Toch gaat het bij de raming regelmatig mis — met als gevolg een procedure die achteraf onwettig blijkt.
In dit artikel leggen we uit hoe de drempels tot stand komen, welke bedragen momenteel gelden, en hoe je de geraamde waarde correct berekent. We gaan ook in op het verbod op kunstmatige splitsing.
De Europese drempels: oorsprong en herziening
De Europese drempels worden om de twee jaar herzien door de Europese Commissie. De bedragen zijn afgeleid van de bijzondere trekkingsrechten (SDR) die vastliggen in het WTO Government Procurement Agreement (GPA). De Commissie rekent de SDR-waarden om naar euro op basis van de wisselkoersverhoudingen van de voorbije twee jaar. Dat verklaart waarom de drempels soms stijgen en soms dalen — het gaat niet om een beleidskeuze, maar om een valutacorrectie.
De herziene drempels worden gepubliceerd als gedelegeerde verordeningen die de bedragen in de richtlijnen 2014/24/EU, 2014/25/EU en 2014/23/EU aanpassen.
Drempels 2024-2025
| Type opdracht | Centrale overheid | Andere overheden |
|---|---|---|
| Leveringen en diensten | 143.000 € | 221.000 € |
| Werken | 5.538.000 € | 5.538.000 € |
| Sociale en specifieke diensten | 750.000 € | 750.000 € |
Deze bedragen gelden van 1 januari 2024 tot en met 31 december 2025 en zijn exclusief btw.
Drempels 2026-2027
| Type opdracht | Centrale overheid | Andere overheden |
|---|---|---|
| Leveringen en diensten | 140.000 € | 216.000 € |
| Werken | 5.404.000 € | 5.404.000 € |
| Concessies | 5.404.000 € | 5.404.000 € |
De nieuwe drempels zijn vastgelegd in Gedelegeerde Verordeningen (EU) 2025/2150, 2025/2151 en 2025/2152 en gelden van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2027. De lichte daling ten opzichte van de vorige periode weerspiegelt de wisselkoersevolutie van de euro ten opzichte van de SDR.
De geraamde waarde: hoe bereken je die?
De geraamde waarde is het totale bedrag exclusief btw dat de aanbesteder verwacht te betalen over de gehele looptijd van de opdracht. Dat klinkt eenvoudig, maar de wet schrijft voor dat een reeks elementen in de raming moeten worden opgenomen.
Wat telt allemaal mee?
De volgende elementen worden opgeteld bij de raming:
Opties en verlengingen. Als het bestek voorziet in optionele prestaties of verlengingsperioden, telt de waarde daarvan mee. Een contract van 100.000 € per jaar met twee mogelijke verlengingen van telkens één jaar heeft een geraamde waarde van 300.000 € — niet 100.000 €.
Prijzen en premies. Eventuele premies of vergoedingen aan kandidaten of inschrijvers worden bij de raming opgeteld.
Percelen. Als een opdracht in percelen wordt verdeeld, worden de waarden van alle percelen opgeteld om te bepalen of de Europese drempel is bereikt. Het feit dat individuele percelen onder de drempel vallen, is niet relevant als het totaal erboven zit.
Terugkerende opdrachten
Bij leveringen en diensten die regelmatig terugkeren of die binnen een bepaalde periode worden hernieuwd, wordt de geraamde waarde berekend op basis van:
- de totale waarde van soortgelijke opdrachten over de voorbije twaalf maanden, of
- de geraamde waarde voor de komende twaalf maanden
De aanbesteder kiest de methode die het meest representatieve resultaat geeft. Dit voorkomt dat een reeks kleine bestellingen systematisch onder de radar blijft.
Raamovereenkomsten
Bij raamovereenkomsten is de geraamde waarde de maximale waarde van alle individuele opdrachten die men tijdens de looptijd van de raamovereenkomst verwacht te gunnen. Niet het bedrag van de eerste afname, maar het totaal over de volledige looptijd.
Het verbod op kunstmatige splitsing
Artikel 5 van Richtlijn 2014/24/EU en artikel 7 van de Belgische wet van 17 juni 2016 verbieden dat een opdracht zodanig wordt opgedeeld dat ze aan de toepassing van de Europese regels ontsnapt, tenzij dit door objectieve redenen wordt gerechtvaardigd.
Concreet: een aanbesteder mag geen opdracht van 250.000 € in drie afzonderlijke opdrachten van telkens 85.000 € opsplitsen om onder de drempel voor leveringen te blijven. Als de prestaties functioneel samenhangen, moeten ze worden samengeteld.
Wat is wel toegestaan?
Opsplitsing in percelen is niet alleen toegestaan maar wordt zelfs aangemoedigd — de wet verplicht de aanbesteder om te motiveren als hij de opdracht niet in percelen opdeelt. Maar ook bij perceelvorming wordt de totale waarde van alle percelen samengeteld om te bepalen welk regime van toepassing is.
Uitzondering voor kleine percelen
Een perceel kan buiten het Europese regime worden gehouden als aan twee cumulatieve voorwaarden is voldaan:
- het individuele perceel is kleiner dan 80.000 € voor leveringen en diensten of 1.000.000 € voor werken, én
- de gezamenlijke waarde van de uitgezonderde percelen bedraagt minder dan 20 % van de totale opdracht.
Let op: deze uitzondering ontslaat de aanbesteder niet van de verplichting om de opdracht correct te ramen en te publiceren. Ze betekent enkel dat voor die specifieke percelen de Europese procedures niet verplicht zijn.
Wanneer vindt de raming plaats?
De raming moet worden gemaakt op het moment dat de aankondiging wordt verzonden, of — als er geen aankondiging is — op het moment dat de aanbesteder de plaatsingsprocedure inleidt. Het is de waarde op dat moment die telt. Als prijzen na de raming stijgen of dalen, wijzigt dat de drempeltoets niet.
Dit betekent ook dat de raming gedocumenteerd moet zijn. Bij betwisting moet de aanbesteder kunnen aantonen dat de raming op een objectieve en onderbouwde manier tot stand is gekomen.
Praktische tips
Tel opties en verlengingen mee. Dit wordt vaak vergeten. Een driejarig contract met optie tot twee jaar verlenging heeft een raming over vijf jaar, niet over drie.
Aggregeer soortgelijke opdrachten. Als je dezelfde soort levering of dienst regelmatig aankoopt, tel je de waarden samen over twaalf maanden. Afzonderlijke bestellingen plaatsen om onder de drempel te blijven, is kunstmatige splitsing.
Controleer de drempels bij elke nieuwe opdracht. De drempels wijzigen om de twee jaar. Gebruik de bedragen die gelden op het moment van verzending van de aankondiging, niet die uit een vorig jaar.